Türkiye’ye yabancı plakalı araçlarıyla seyahat eden gurbetçiler için araç kullanım kuralları yeniden düzenlendi. Yeni yönetmelik birçok kolaylık getirse de sosyal medyadaki “Türkiye’deki akrabalar vekaletle aracı kullanabilir” iddiaları tamamen asılsız çıktı. İşte ceza yememek için bilmeniz gereken tüm detaylar…
İçişleri Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı arasında yürütülen ortak çalışmalar sonucunda, yabancı plakalı taşıtların Türkiye’deki kullanım sınırları netleştirildi. Yeni düzenleme, yurt dışından getirilen araçların kimler tarafından ve hangi şartlar altında sürülebileceğine dair köklü değişiklikler ve önemli esneklikler getiriyor.
Ancak yanlış bilinen kurallar, gümrük kapılarında ya da yol kontrollerinde aracınızın bağlanmasına ve ağır para cezalarıyla karşılaşmanıza neden olabilir.
1. Araç Sahibi Türkiye’deyken Aracı Kimler (Tek Başına) Kullanabilir?
Yeni düzenlemeye göre, araç sahibi Türkiye sınırları içerisinde olduğu sürece, kendisi araçta olmasa bile birinci derece yakınları aracı tek başına kullanabiliyor. Ancak burada altın bir kural var: Bu kişilerin de mutlaka yurt dışında yerleşik (ikamet ediyor) olması gerekiyor.
Araç sahibi araçta yokken direksiyona geçebilecek kişiler:
- Yurt dışında yaşayan eşi
- Yurt dışında yaşayan annesi ve babası
- Yurt dışında yaşayan çocukları ve torunları
- Yurt dışında yaşayan büyükannesi ve büyükbabası (Bu hak ilk kez tanındı)
2. Araç Sahibi Yanlarındayken Kimler Kullanabilir? (En Büyük Yenilik!)
Yeni yönetmeliğin gurbetçilere sağladığı en büyük kolaylık bu maddede gizli. Araç sahibi (izin hak sahibi) otomobilin içinde yolcu olarak bulunuyorsa; akrabalık bağına bakılmaksızın yurt dışında yerleşik olan herkes aracı sürebilir.
Örnek: Avusturya veya Almanya’dan gelen komşunuz, arkadaşınız, kuzeniniz veya kayınbiraderiniz; siz yan koltukta oturduğunuz sürece direksiyona geçebilir. Tek şart, bu kişilerin de yurt dışında yaşıyor olmasıdır.
3. Türkiye’de Yaşayan Yakınlar Yabancı Plakalı Aracı Kullanabilir mi?
Sosyal medyada yayılan en büyük yanılgı tam olarak bu noktada yaşanıyor. HAYIR, normal şartlarda kullanamaz!
Türkiye’de ikamet eden kardeşiniz, yeğeniniz, arkadaşınız veya herhangi bir akrabanız; noterden vekaletname almış olsalar dahi yabancı plakalı aracınızı kesinlikle kullanamaz. Vekaletname veya yazılı izinler gümrük mevzuatı karşısında geçersizdir.
Tek İstisna: Hayati Acil Durumlar
Yeni düzenleme Türkiye’de yaşayan çekirdek aile üyelerine yalnızca acil durumlarda ve son derece kısıtlı bir istisna tanıyor.
- Şartlar: Gerçek bir acil durum (sağlık vb.) olması ve araç sahibinin de otomobilin içinde bulunması şartıyla; Türkiye’de yaşayan eş, anne, baba, çocuk, torun ve büyükanne/büyükbaba aracı kullanabilir.
- Not: Türkiye’de yaşayan kardeşler bu acil durum istisnasının da tamamen dışındadır.
Hangi Durumda Kimler Sürebilir? (Örnek Senaryolar)
Kuralların daha net anlaşılması için günlük hayatta en çok karşılaşılan senaryolar şu şekilde düzenlenmiştir:
- Yurt dışında yaşayan aile bireyleri: Eşiniz, çocuklarınız, anne-babanız, torunlarınız veya büyükanne-büyükbabanız yurt dışında yaşıyorsa; siz Türkiye sınırları içinde olduğunuz sürece araçta siz olmasanız bile aracınızı serbestçe tek başlarına sürebilirler.
- Yurt dışında yaşayan arkadaşlar ve diğer akrabalar: Komşunuz, arkadaşınız, kuzeniniz veya kayınbiraderiniz yurt dışında yaşıyorsa; ancak ve ancak siz otomobilin içinde yolcu koltuğunda oturuyorsanız direksiyona geçebilirler. Siz araçta yoksanız bu kişilerin aracı tek başına kullanması yasaktır.
- Türkiye’de ikamet eden yakınlar (Kardeş dahil): Türkiye’de yaşayan kardeşiniz, akrabalarınız veya arkadaşlarınız, yanlarında noter vekaleti olsa dahi aracınızı hiçbir şekilde kullanamaz.
- Türkiye’de yaşayan çekirdek aile üyeleri: Türkiye’de ikamet eden eşiniz veya çocuklarınız normalde aracınızı süremez. Bu durumun tek istisnası, acil bir durum olması ve sizin de o esnada aracın içinde yolcu olarak bulunmanızdır.
- Araç sahibinin yurt dışına çıkması: Siz uçakla veya başka bir yolla Türkiye dışına çıktığınız anda, yurt dışında yaşayan eşiniz ve çocuklarınız dahil olmak üzere hiç kimse aracınızı kullanamaz. Otomobil siz dönene kadar park halinde kilitli kalmalıdır.
Yol Kontrolünde İstenen Belgeler Nelerdir?
Türkiye’deki yol denetimlerinde cezai işlemle karşılaşmamak için araçta şu belgelerin eksiksiz bulundurulması ve ibraz edilmesi tavsiye edilmektedir:
- Sürücünün pasaportu ve yurt dışı oturum/ikamet kartı
- Araç ruhsatı ve Türkiye’de geçerli yeşil kart (trafik) sigortası
- Gerektiğinde akrabalık bağını kanıtlayan vukuatlı nüfus kayıt örneği (E-Devlet üzerinden alınabilir)
Kurallara uyulmaması durumunda; usulsüz kullanım cezası kesilir, araç trafikten men edilerek en yakın gümrük müdürlüğüne teslim edilir.
TÜV, 185 Gün ve 730 Gün Kuralları Değişti mi?
Hayır. Bu yeni düzenleme sadece “aracı Türkiye’de kimlerin sürebileceğini” kapsar. Aşağıdaki temel gümrük kurallarında hiçbir değişiklik yapılmamıştır:
- 185 Gün Şartı: Türkiye’ye araç getirebilmek için son 1 yılda yurt dışında en az 185 gün kalmış olmanız gerekir.
- 730 Gün Sınırı: Yabancı plakalı araçlar Türkiye’de en fazla 2 yıl (730 gün) kalabilir.
- TÜV ve Sigorta: Aracın yurt dışındaki muayenesinin (TÜV) ve sigortasının geçerlilik süreleri aynen devam etmektedir.
